აშშ-მა ირანის წინააღმდეგ „მასშტაბური საბრძოლო ოპერაციები“ დაიწყო, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კი სიტყვით გამოსვლისას სამხედრო მიზნები დააკონკრეტა. DW-მ რამდენიმე ანალიტიკოსს ჰკითხა, მიღწევადია თუ არა ეს სამიზნეები. შაბათ დილით ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ „პრევენციული დარტყმების“ განხორციელების შემდეგ, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, რომ აშშ-ის „მასშტაბური საბრძოლო ოპერაციებიც“ მიმდინარეობდა. „ჩვენი მიზანია ამერიკელი ხალხის დაცვა ირანის რეჟიმისგან მომდინარე უშუალო საფრთხეების აღმოფხვრით“, – განაცხადა ტრამპმა სოციალურ მედიაში გავრცელებულ ვიდეოში და პირობა დადო, რომ ირანის ბირთვულ და სამხედრო შესაძლებლობებს გაანადგურებდა. „ჩვენ უზრუნველვყოფთ, რომ ირანმა ბირთვული იარაღი არ მოიპოვოს“, – თქვა მან. კამპანიის მიზნების გამოკვეთისას, ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ აშშ გაანადგურებდა ირანის ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას და მის საზღვაო ძალებს. ვინაიდან აშშ-ის და ისრაელის სამხედრო კამპანია ირანის წინააღმდეგ არ ჩანს მოკლევადიანი და შეზღუდული, ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ კონფლიქტი შესაძლოა გაგრძელდეს კვირების, თუ არა თვეების განმავლობაში. 2025 წლის ივნისში ირანსა და ისრაელს შორის 12-დღიანი ომის შემდეგ, ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-მა „აღგავა პირისაგან მიწისა“ ირანის ძირითადი ბირთვული ობიექტები და რომ ისლამური რესპუბლიკა უახლოეს მომავალში ბირთვული იარაღის შექმნას ვერ შეძლებდა. „აშშ აწარმოებს ომს, რომლის მიზანია ამ (ბირთვული) პროგრამის განადგურება, ისევ და ისევ, ამიტომ ვფიქრობ, რომ ეს, დიდწილად, საბაბია“, – განაცხადა მარკუს შნაიდერმა, ლიბანში მოქმედი ფრიდრიხ-ებერტის ფონდის (FES) ექსპერტმა. „ირანის ბირთვული პროგრამა მაშინ აშშ-ის თავდასხმებმა უკან დახია; ზოგი ამბობს რამდენიმე თვით, ზოგი კი რამდენიმე წლით“, – განუცხადა მან DW-ს. „მაგრამ მე მჯერა, რომ მისი სრულად აღმოფხვრა შეუძლებელია. ეს ასევე ექსპერტიზის საკითხია, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ ირანს აქვს ცოდნა და გამოცდილება ამ ცენტრიფუგების ასაშენებლად და [ურანის] გასამდიდრებლად, მაშინ ამის საჰაერო ძალებით აღმოფხვრა შეუძლებელია.“ ამ ვიდეოს სანახავად გთხოვთ ჩართოთ JavaScript და განაახლოთ თქვენი ბრაუზერი, რომელიც HTML5 ვიდეოს მხარს უჭერს. შაჰინ მოდარესი, იტალიაში მოქმედი უსაფრთხოების ანალიტიკოსი, ამბობს, რომ ბირთვული იარაღის მქონე ირანი ყოველთვის „მიუღებლად“ იქნება მიჩნეული ისრაელისა და აშშ-ის მიერ. „ამიტომ, ბირთვული იარაღის მოპოვების პრევენცია სტრატეგიული მიზანია და არა მხოლოდ პოლიტიკური უპირატესობა“, – განუცხადა მოდარესმა DW-ს. დიბა მირზაეი, გლობალური და რეგიონული კვლევების გერმანული ინსტიტუტის (GIGA) თანამშრომელი, ამას „ომის გასამართლებელ საბაბს“ უწოდებს და ამტკიცებს, რომ „ამჟამად ირანიდან პრაქტიკული საფრთხე არ მომდინარეობს“. ამ კვირაში ჟენევაში აშშ-სა და ირანს შორის თეირანის ბირთვულ პროგრამაზე მოლაპარაკებებმა შედეგი არ გამოიღო. ზოგიერთი ექსპერტი მიიჩნევს, რომ აშშ და ისრაელი თეირანის ბალისტიკური რაკეტების შესაძლებლობებს მის ბირთვულ პროგრამაზე დიდ საფრთხედ მიიჩნევენ. გასულ წელს 12-დღიანი ომის დროს, ირანმა აჩვენა, რომ მის რაკეტებს შეეძლოთ ზიანი მიეყენებინათ ისრაელისა და აშშ-ის სამხედრო ობიექტებისთვის რეგიონში. „ოპერაციულად, საწარმოო ობიექტები, შესანახი საცავები და მყარი საწვავის მიწოდების ქსელები დასამიზნებელია — როგორც ეს რაკეტებთან დაკავშირებულ ინფრასტრუქტურაზე ბოლოდროინდელმა დარტყმებმა აჩვენა“, – ხაზი გაუსვა მოდარესმა. „თუმცა, ტექნოლოგიური ნოუ-ჰაუს დაბომბვით განადგურება შეუძლებელია“, – თქვა მან და დასძინა, რომ ისლამური რესპუბლიკის სარაკეტო პროგრამის სრული აღმოფხვრა „ნაკლებად სავარაუდოა, მაგრამ შესაძლებელია მნიშვნელოვანი დეგრადაცია და შესაძლებლობების გრძელვადიანი შეზღუდვა.“ შნაიდერი ეთანხმება: „ეს შიდა მრეწველობაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს არ არის იმპორტირებული ბალისტიკური რაკეტები. ირანს შეუძლია – რაც უკანასკნელი ომის დასრულების შემდეგ დაამტკიცა – მათი დამოუკიდებლად წარმოება. რა თქმა უნდა, შესაძლებელია არსენალის განადგურება, მაგრამ საკითხავია, რამდენი დრო დასჭირდება ამას და ვინ დაზარალდება ამ პროცესში.“ ამ ვიდეოს სანახავად გთხოვთ ჩართოთ JavaScript და განაახლოთ თქვენი ბრაუზერი, რომელიც HTML5 ვიდეოს მხარს უჭერს. შნაიდერისთვის, აშშ-ისთვის ირანის საზღვაო ფლოტის განადგურება მის სარაკეტო შესაძლებლობებზე უფრო მიღწევადია. „რა თქმა უნდა, ეს სამხედრო თვალსაზრისით შესაძლებელია. მაგრამ უნდა გვესმოდეს, რომ მათ (ირანს) ასევე ჰყავთ ბევრი პატარა ნავი – ე.წ. „სისწრაფის კატარღები“. ამიტომ, ვფიქრობ, რომ ეს არ არის ის, რისი მიღწევაც ერთ კვირაში შეიძლება“, – განაცხადა ანალიტიკოსმა. შაჰინ მოდარესმა აღნიშნა, რომ ასეთი ტიპის ოპერაციისთვის ისტორიული პრეცედენტი არსებობს. „ოპერაცია „მლოცველი მანტისის“ (1988) დროს, აშშ-მა მნიშვნელოვნად დააზიანა ირანის საზღვაო შესაძლებლობები. თუ ნავიგაციის თავისუფლება – განსაკუთრებით ჰორმუზის სრუტეში, რომელიც გლობალური ენერგეტიკული მიწოდების კრიტიკული წერტილია – საფრთხის ქვეშ დადგება, აშშ-ს შეუძლია მასშტაბური საზღვაო ოპერაცია გაამართლოს. ამის სტრატეგიული მიზანი საზღვაო გზების გახსნის გარანტირება იქნება“, – ხაზი გაუსვა მოდარესმა. სარა ქერმანიანი, სასექსის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების მკვლევარი, ამ შეხედულებას იზიარებს: „ამერიკის შეერთებულ შტატებს შეუძლია მოკლევადიან პერიოდში მნიშვნელოვნად დააზიანოს ირანის აქტიური საზღვაო ძალები, რაც არსებითად შეამცირებს მათ შესაძლებლობას, შეაფერხონ საზღვაო მიმოსვლა.“ გაურკვეველია, როგორ აპირებს პრეზიდენტი ტრამპი ამ მიზნის მიღწევას თავისი უახლესი სამხედრო კამპანიის მეშვეობით, რადგან ვაშინგტონს არ მიუნიშნებია ირანის შიგნით სახმელეთო ოპერაციების დაწყებაზე. მაგრამ ისრაელისა და აშშ-ის საჰაერო დარტყმების შესახებ ცნობები ირანის სამხედრო და სამთავრობო ობიექტებზე აჩვენებს, რომ კამპანია მიზნად ისახავს რეჟიმის არსებითად დასუსტებას. „როდესაც ჩვენ დავასრულებთ, თქვენ აიღეთ...“