აშშ-ისა და ისრაელის გადაწყვეტილებამ, ირანთან ახალ ომში ჩაბმულიყვნენ, შექმნა მეტად სახიფათო მომენტი არაპროგნოზირებადი შედეგებით. სიტუაცია კიდევ უფრო გამწვავდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-ისა და ისრაელის საჰაერო დარტყმების პირველ დღეს, ირანის მრავალწლიანი უზენაესი ლიდერი, აიათოლა ალი ხამენეი მოკლეს. მისი გარდაცვალება მოგვიანებით ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ დაადასტურა. ისრაელმა თავდასხმის გასამართლებლად გამოიყენა სიტყვა „პრევენციული“ – ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, ეს იყო ისრაელის საჰაერო ძალების ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური შეტევა. არსებული მტკიცებულებები ცხადყოფს, რომ ეს არ არის პასუხი მოსალოდნელ საფრთხეზე, რასაც სიტყვა „პრევენცია“ გულისხმობს. ნაცვლად ამისა, ეს არის „არჩევითი ომი“. ისრაელმა და შეერთებულმა შტატებმა დაასკვნეს, რომ ირანის ისლამური რეჟიმი მოწყვლადია – ის ებრძვის მძიმე ეკონომიკურ კრიზისს, წლის დასაწყისში მომიტინგეების სასტიკი ჩახშობის შედეგებს და გასული ზაფხულის ომის შედეგად სერიოზულად დაზიანებულ თავდაცვით სისტემებს. მათი დასკვნა, როგორც ჩანს, ის იყო, რომ ეს იყო შესაძლებლობა, რომელიც არ უნდა გაშვებულიყო ხელიდან. ეს ასევე მორიგი დარტყმაა საერთაშორისო სამართლის მერყევი სისტემისთვის. განცხადებებში, როგორც ტრამპმა, ისე ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ განაცხადეს, რომ ირანი საფრთხეს უქმნიდა მათ ქვეყნებს – ტრამპმა თქვა, რომ ეს გლობალური საფრთხე იყო. ისლამური რეჟიმი, რა თქმა უნდა, მათი მოსისხლე მტერია. თუმცა, ძნელია იმის დანახვა, თუ როგორ ვრცელდება თავდაცვის სამართლებრივი გამართლება აშშ-სა და ისრაელსა და ირანს შორის ძალების უზარმაზარი დისპროპორციის გათვალისწინებით. ომი პოლიტიკური აქტია. შეიარაღებული კონფლიქტის კონტროლი, მისი დაწყების შემდეგ, თავისთავად რთულია. ლიდერებს მკაფიო მიზნები სჭირდებათ. ნეთანიაჰუ ათწლეულების განმავლობაში ირანს ისრაელის ყველაზე საშიშ მტრად მიიჩნევდა. მისთვის ეს არის შანსი, მაქსიმალური ზიანი მიაყენოს თეირანის რეჟიმს და ირანის სამხედრო შესაძლებლობებს. ნეთანიაჰუს ამ წელს მოგვიანებით საყოველთაო არჩევნებიც ელოდება. ხუთი თვის წინ „ჰამასთან“ ომის ორი წლის გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ ის მიიჩნევს, რომ მისი პოლიტიკური პოზიცია ძლიერდება, როდესაც ისრაელი ომშია. ტრამპის მიზნები, მისი დამახასიათებელი სტილით, იცვლებოდა და გადახრებს განიცდიდა. ჯერ კიდევ იანვარში მან ირანელ მომიტინგეებს უთხრა, რომ დახმარება გზაში იყო. იმ დროს აშშ-ის საზღვაო ფლოტის დიდი ნაწილი ვენესუელის ლიდერის გადაყენებით იყო დაკავებული, ამიტომ მას სამხედრო ვარიანტები არ ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ რეგიონში ორ ავიამზიდთა დამრტყმელ ჯგუფს, ისევე როგორც მნიშვნელოვან სახმელეთო ცეცხლსასროლ ძალას აგზავნიდა, ტრამპი ბევრს ლაპარაკობდა ირანის ბირთვული ამბიციების საფრთხეებზე, თუმცა გასული ზაფხულის ომის შემდეგ მან განაცხადა, რომ ირანის ბირთვული პროგრამა „განადგურებული“ იყო. ირანის რეჟიმი ყოველთვის უარყოფდა, რომ ბირთვული იარაღი სურდა, მაგრამ მან ურანი იმ დონემდე გაამდიდრა, რომელსაც ბირთვული ენერგეტიკის პროგრამაში სამოქალაქო გამოყენება არ აქვს. სულ მცირე, როგორც ჩანს, მას ბომბის შექმნის შესაძლებლობა სურს. ჯერჯერობით ისრაელს და აშშ-ს არ გამოუქვეყნებიათ მტკიცებულება იმისა, რომ ეს აპირებდა მომხდარიყო. თავის ვიდეოში ტრამპმა ირანელ ხალხს უთხრა, რომ „თავისუფლების ჟამი“ მოახლოებული იყო. ნეთანიაჰუს მსგავსი გზავნილი ჰქონდა, რომ ომი ირანელ ხალხს რეჟიმის დამხობის შანსს მისცემდა. ეს სულაც არ არის გარანტირებული. რეჟიმის შეცვლის პრეცედენტი მხოლოდ საჰაერო დარტყმების გამო არ არსებობს. ერაყის სადამ ჰუსეინი 2003 წელს აშშ-ის ხელმძღვანელობით შემოჭრილმა უზარმაზარმა ძალამ დაამხო. ლიბიის მუამარ კადაფი 2011 წელს აჯანყებულთა ძალებმა დაამხეს, რომლებსაც ნატომ და ზოგიერთმა არაბულმა სახელმწიფომ საჰაერო ძალები მიაწოდეს. ორივე შემთხვევაში შედეგი იყო სახელმწიფოს კოლაფსი, სამოქალაქო ომი და ათასობით მკვლელობა. ლიბია კვლავ ჩავარდნილ სახელმწიფოდ რჩება. ერაყი კვლავ ებრძვის შემოჭრისა და მის შემდეგ დაწყებული სისხლისღვრის შედეგებს. მაშინაც კი, თუ ეს გახდება პირველი შემთხვევა, როდესაც მხოლოდ საჰაერო ძალები დაამხობენ რეჟიმს, ისლამური რეჟიმი არ შეიცვლება ლიბერალური დემოკრატიით, რომელიც ადამიანის უფლებებს იცავს. დევნილობაში მყოფი სანდო ალტერნატიული მთავრობა არ არსებობს. თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ირანის რეჟიმმა შექმნა რთული პოლიტიკური სისტემა, რომელიც იდეოლოგიის, კორუფციისა და, საჭიროების შემთხვევაში, ძალის უმოწყალო გამოყენების ნაზავით არის გამყარებული. თეირანის რეჟიმმა იანვარში აჩვენა, რომ მზად იყო მომიტინგეების მოსაკლავად. მას ჰყავს უსაფრთხოების ძალები, რომლებიც ემორჩილებიან ბრძანებებს, ესროლონ და მოკლან ათასობით თანამემამულე მოქალაქე ქუჩებში სისტემის წინააღმდეგ პროტესტის გამო და თავისუფლების მოთხოვნისთვის. ახლა ცხადია, რომ აშშ-ს და ისრაელს უზენაესი ლიდერის მოკვლა სურდათ. ისრაელს სჯერა მკვლელობის ძალის, როგორც სტრატეგიის. ბოლო ორ წელიწადში მან მოკლა ღაზაში „ჰამასის“ და ლიბანში „ჰეზბოლას“ ლიდერები, ისევე როგორც მრავალი მათი მოადგილე. ირანის ისლამური რეჟიმი სხვა საქმეა. ის ხელმძღვანელობს სახელმწიფოს და არა შეიარაღებულ მოძრაობას. ეს არ არის ერთი ადამიანის შოუ. თუ უზენაესი ლიდერი მოკლული იქნება, მას ჩაანაცვლებს, სავარაუდოდ, სხვა სასულიერო პირი, რომელსაც მხარს დაუჭერს ირანის ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსი (IRGC), რომელიც ჩვეულებრივი შეიარაღებული ძალების გვერდით არსებობს, რეჟიმის შიდა და გარე საფრთხეებისგან დაცვის მკაფიო ამოცანით. ტრამპმა მათ იმუნიტეტი შესთავაზა, თუ ისინი იარაღს დაყრიდნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი გარანტირებული სიკვდილი. IRGC ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ცდუნდეს მისი შეთავაზებით.