აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს ტარიფების გადაწყვეტილება: გარდამტეხი მომენტი ტრამპისთვის?

აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ ტარიფებთან დაკავშირებით, საფუძველი შეურყია პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ეკონომიკური და საგარეო პოლიტიკის ცენტრალურ საყრდენს. გამოიწვევს ეს კურსის შეცვლას, თუ ტრამპი თავის პოზიციას გააორმაგებს? დონალდ ტრამპის სტანდარტებითაც კი, 2026 წელი უჩვეულოდ დაძაბული აღმოჩნდა. ვენესუელის პრეზიდენტის, ნიკოლას მადუროს გადაყენებიდან, გრენლანდიის ანექსიის მუქარამდე, ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების განმეორებით დაპირებამდე, ბევრი რამ მოხდა. ამ ყველა გეოპოლიტიკური ძვრების ფონზე, არსებობს ერთი მთავარი ინსტრუმენტი, რომელმაც ტრამპის ორივე საპრეზიდენტო ვადა განსაზღვრა: ტარიფები. ტრამპის ტარიფებისადმი გატაცება დიდი ხნის ამბავია. ისინი, ვინც აშშ-ის პრეზიდენტს ათწლეულების განმავლობაში აკვირდებოდნენ, ამბობენ, რომ ეს დაკავშირებულია მის შეხედულებასთან 1980-იანი წლების იაპონიის სწრაფად მზარდ ეკონომიკაზე. ტრამპი მიიჩნევდა, რომ იაპონიის ეკონომიკური წარმატება ეფუძნებოდა, მისი აზრით, აშშ-სთან ეკონომიკური ურთიერთობის უსამართლო პირობებს. მან ტარიფები დაინახა, როგორც „ჯადოსნური ტყვია“ ქვეყნებთან სავაჭრო პირობების დასაბალანსებლად — შეხედულება, რომელსაც ის მტკიცედ იცავს 40 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, განურჩევლად ქვეყნისა თუ მოქმედი ეკონომიკური დინამიკისა. ის ხშირად მიმართავს ტარიფებს, როდესაც კუთხეშია მიმწყვდეული. გრენლანდიის კრიზისის პიკზე, როდესაც ევროპელმა ლიდერებმა მკაცრად გააკრიტიკეს მისი რიტორიკა, ის ტარიფებით დაემუქრა მათ, ვინც მის გეგმებს ეწინააღმდეგებოდა. მისი ურყევი ნდობა მათ ეფექტურობაში, საკითხის მიუხედავად, ურყევი ჩანს. „ყოველთვის ვამბობ, რომ ტარიფები ლექსიკონში ჩემთვის ყველაზე ლამაზი სიტყვაა,“ – განაცხადა მან 2025 წლის იანვარში, ინაუგურაციის დღის აღლუმზე. „ტარიფები ჯოჯოხეთივით გამდიდრებას მოგვიტანს, ისინი ჩვენი ქვეყნის ბიზნესებს დააბრუნებენ.“ სწორედ ამიტომ, პარასკევს (20 თებერვალი) აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი საგანგებო ტარიფების უკანონოდ ცნობის შესახებ, შესაძლოა მისი მეორე ვადის გადამწყვეტი მომენტი იყოს. წაართვა თუ არა აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ ტრამპს ეკონომიკური პოლიტიკის მთავარი ბერკეტი? გამოიწვევს ეს მის მიერ კურსის შეცვლას? თუ უბრალოდ გააორმაგებს თავის მიდგომას? ჯეიკობ ფანკ კირკეგაარდმა, პეტერსონის საერთაშორისო ეკონომიკის ინსტიტუტის უფროსმა მეცნიერ-თანამშრომელმა, DW-ს განუცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილება ტარიფებს ტრამპის არსენალიდან არ აშორებს, შესაძლოა მათი გავლენა შეამსუბუქოს. „რაც არ უნდა მოხდეს მომავალში, ეს დონალდ ტრამპს ართმევს ტარიფების გამოყენების სასურველ გზას, რომლითაც ის ნებისმიერ საგარეო ან საერთო პოლიტიკურ საკითხს უმკლავდებოდა, უბრალოდ იმით, რომ მოკლე ვადაში აცხადებდა, ეს ქვეყანა მიიღებს, ვთქვათ, 20%, 30%, 50% ტარიფებს,“ – თქვა კირკეგაარდმა. „აშშ-ის სავაჭრო პოლიტიკაში არაპროგნოზირებადობის ეს ხარისხი ახლა გაქრა.“ თუმცა, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ტრამპის მიერ 10%-იანი გლობალური ტარიფის დაწესება, შემდეგ კი მეორე დღეს მისი 15%-მდე გაზრდა, ზოგიერთმა იმის ნიშნად მიიჩნია, რომ მას არ აქვს განზრახვა შეარბილოს თავისი მიდგომა. „ეს მათთვის, ვინც წარმოიდგენდა, რომ უზენაეს სასამართლოში წაგება უფრო თავშეკავებულ სავაჭრო პოლიტიკას გამოიწვევდა,“ – განაცხადა დებორა ელმსმა, სინგაპურის ჰინრიხის ფონდის სავაჭრო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა, LinkedIn-ზე. ტრამპის ყველა ტარიფი არ გაუქმებულა. ტარიფები ფოლადზე, ალუმინსა და მანქანებზე — სექტორებზე, რომლებიც განსაკუთრებით აინტერესებს ჩინეთს და ევროკავშირს — ძალაში რჩება. ტრამპის ადმინისტრაცია ასევე ეძებს გზებს, რომ სხვა კანონმდებლობის ფარგლებში მეტი ტარიფი დააწესოს. თუმცა, ტრამპის მიერ მსოფლიოს ქვეყნებისთვის დაწესებული მრავალი ე.წ. „საპასუხო ტარიფი“ მოხსნილია და ჩანაცვლებულია ახალი გლობალური ტარიფით. ამ ახალ ტარიფს უკვე აქვს 150-დღიანი ვადის გასვლის თარიღი სამართლებრივი შეზღუდვების გამო და მის გასაგრძელებლად აშშ-ის კონგრესის თანხმობა სჭირდება. მსოფლიოს მთავრობების წინაშე არსებული ყველაზე გადაუდებელი შეკითხვა ეხება სავაჭრო შეთანხმებებს, რომლებიც მათ აშშ-სთან დადეს, რათა „განთავისუფლების დღის“ ტარიფების უმეტესი ნაწილი შეემცირებინათ. აიძულებს თუ არა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება ისეთებს, როგორიცაა ინდოეთი ან ევროკავშირი, რომ უკან დაიხიონ დადებული გარიგებებიდან, უკეთესი პირობების იმედით? ექსპერტები ამბობენ, რომ ქვეყნები ნაკლებად სავარაუდოა, რომ არსებულ გარიგებებს მოულოდნელად დაშლის უფლებას მისცემენ, რადგან მათ ეშინიათ აშშ-ის მხრიდან პოტენციური საპასუხო ზომების, როგორც კი იურიდიული მდგომარეობა უფრო ნათელი გახდება. „მთავრობებთან ჩვენი ბოლოდროინდელი საუბრებიდან გამომდინარე, არ ველოდებით, რომ რომელიმე იურისდიქცია დაუყოვნებლივ დატოვებს ბოლო თვეებში გაფორმებულ შეთანხმებებს,“ – განუცხადა ენდრიუ უილსონმა, საერთაშორისო სავაჭრო პალატის გენერალური მდივნის მოადგილემ, Financial Times-ს. ისინი დასძენენ, რომ ის ქვეყნები, რომლებმაც ტრამპთან უკვე მოლაპარაკება გამართეს და ტარიფის განაკვეთები დაახლოებით 15%-ია, შესაძლოა კმაყოფილი იყვნენ არსებული მდგომარეობით. თუმცა, ევროკავშირის ლიდერების, როგორიცაა გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი და საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი, საწყისი რეაქციები ვარაუდობს იმ რწმენას, რომ ევროპელი ექსპორტიორებისთვის ტარიფები შესაძლოა შემცირდეს. ევროკავშირმა შესაძლოა შეაჩეროს ევროკავშირ-აშშ-ის სავაჭრო შეთანხმების რატიფიკაციის პროცესი, რადგან ევროპარლამენტის სავაჭრო კომიტეტი ორშაბათს საგანგებო სხდომას გამართავს. კირკეგაარდი ამბობს, რომ ევროკავშირის პერსპექტივიდან, ტრამპის ახალი გლობალური 15%-იანი ტარიფი, სავარაუდოდ, უკვე დაარღვევს სავაჭრო შეთანხმებას, რადგან ეს განაკვეთი შესაძლოა უკვე შეთანხმებული 15%-იანი განაკვეთის თავზე დაემატოს. „ეს მიუღებელი იქნება ევროკავშირისთვის, ...