აშშ-ის იმიჯის კრახი გერმანიაში: ობამას ენთუზიაზმიდან ტრამპის პოლიტიკის შიშამდე

2016 წელს გერმანიის ნდობა ამერიკის შეერთებული შტატების მიმართ ისტორიულ მაქსიმუმზე იყო. დღეს ვითარება რადიკალურად შეცვლილია და ეს ძირითადად აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპისა და მისი არაპროგნოზირებადი პოლიტიკის დამსახურებაა. როდესაც ბარაკ ობამა 2009 წელს თეთრ სახლში შევიდა, მან გერმანიაში ენთუზიაზმის ტალღა გამოიწვია, რაც უკან მოხედვისას თითქმის სიურეალურად მოგვეჩვენება. ჯორჯ ბუშ უმცროსის ეპოქის დაძაბულობის შემდეგ, ახალი აშშ-ის პრეზიდენტის რეიტინგი გერმანელებში მკვეთრად გაიზარდა. Pew Research Center-ის კვლევის თანახმად, გერმანელთა 93%-ს სჯეროდა, რომ ობამა „სწორ გადაწყვეტილებებს მიიღებდა მსოფლიო საქმეებთან დაკავშირებით“. ეს დღემდე რეკორდულ მაჩვენებლად რჩება. 2016 წელსაც კი, მისი მეორე ვადის ბოლოს, გერმანელთა 86% კვლავ ენდობოდა ობამას. მისი ხელმძღვანელობით, შეერთებული შტატები სანდო პარტნიორად და სამაგალითოდ ითვლებოდა, მიუხედავად ედვარდ სნოუდენის მიერ გამჟღავნებული სკანდალური ინფორმაციით გამოწვეული პრობლემებისა. მაგრამ ეს ყველაფერი შეიცვალა, როდესაც დონალდ ტრამპმა 2016 წელს თავისი პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები მოიგო. გერმანიის ნდობა აშშ-ის პრეზიდენტის მიმართ მკვეთრად დაეცა. მისი პირველი ვადის ბოლოს ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ რესპონდენტთა მხოლოდ დაახლოებით 10% ენდობოდა მას. ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა მისი მეორე ვადის განმავლობაშიც. მაშინ როდესაც გერმანელთა უმრავლესობა აშშ-სთან ურთიერთობას დადებითად აფასებდა ობამასა და მისი მემკვიდრე ჯო ბაიდენის მმართველობის დროს, გასული წლის შუა პერიოდისთვის, გერმანული მაუწყებლის ZDF-ის მიერ ჩატარებული „პოლიტბარომეტრის“ გამოკითხვის თანახმად, 73%-მა განაცხადა, რომ ტრამპის პირობებში აშშ-სთან ურთიერთობა „ცუდი“ იყო. გერმანული მარკეტინგული კვლევების ინსტიტუტის Allensbach Institute-ის ახალი გამოკითხვის თანახმად, გერმანელთა ორი მესამედი ამჟამად აშშ-ს რუსეთსა და ჩინეთთან ერთად „მსოფლიო მშვიდობის ერთ-ერთ უდიდეს საფრთხედ“ მიიჩნევს. ნდობის შემცირება დიდწილად დაკავშირებულია დონალდ ტრამპის პიროვნებასთან და აშშ-ის მიერ მისი ხელმძღვანელობით აღებულ კურსის რადიკალურ ცვლილებასთან. მაშინ როცა თითქმის ყველა მის წინამორბედს ნატო და ევროკავშირი მნიშვნელოვან მოკავშირეებად მიაჩნდა და საერთო პოზიციებზე ამახვილებდა ყურადღებას, ტრამპის პირობებში აშშ განსხვავებული იყო. ტრამპის ადმინისტრაცია დაჟინებით მოითხოვდა, რომ ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს მეტი პასუხისმგებლობა აეღოთ საკუთარ უსაფრთხოებაზე და შესაბამისად გაეზარდათ სამხედრო ხარჯები. ტრამპმა არაერთხელ შეურაცხყოფა მიაყენა აშშ-ის ევროპელ მოკავშირეებს, იქნება ეს რუსეთ-უკრაინის ომთან დაკავშირებით თუ გრენლანდიის ხელში ჩაგდების გეგმების გამო. გერმანიაში აშშ სულ უფრო ხშირად განიხილება, როგორც არასანდო პარტნიორი. 2024 წლის თებერვალში საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, ტრამპმა ერთ-ერთ ღონისძიებაზე განაცხადა, რომ თუ ხელახლა აირჩევდნენ, ის არ დაიცავდა ნატოს პარტნიორებს რუსეთის თავდასხმის შემთხვევაში, თუ მათ არ ჩადეს საკმარისი თანხა საკუთარ თავდაცვაში, მისი აზრით. მან ისიც კი თქვა, რომ მზად იყო „წაეხალისებინა“ რუსეთის ხელისუფლება, „გაეკეთებინა ის, რაც მოესურვებოდათ“ ნებისმიერი ნატოს ქვეყნის მიმართ. ამგვარმა განცხადებებმა ძლიერი შთაბეჭდილება მოახდინა გერმანიაში, სადაც მოსახლეობის მხოლოდ მესამედზე ნაკლები ფიქრობს, რომ აშშ სამხედრო დახმარებას გაუწევს, თუ ევროპის ნატოს წევრ სახელმწიფოზე თავდასხმა განხორციელდება. აშშ-ის პრეზიდენტის აგრესიულმა სატარიფო და ეკონომიკურმა პოლიტიკამ ასევე დატოვა კვალი. ევროკავშირიდან იმპორტირებულ საქონლის უმეტესობაზე ახლა 15%-იანი ტარიფი მოქმედებს, ხოლო ფოლადსა და ალუმინზე ტარიფი 50%-მდე აღწევს. გერმანული კომპანიები მძიმედ დაზარალდნენ და მათი ექსპორტი აშშ-ში 2025 წელს წინა წელთან შედარებით 9%-ზე მეტით შემცირდა. კიოლნის გერმანული ეკონომიკური ინსტიტუტის კვლევის თანახმად, გერმანულმა კომპანიებმა აშშ-ში პირდაპირი ინვესტიციები დაახლოებით 45%-ით შეამცირეს 2025 წლის თებერვლიდან ნოემბრამდე პერიოდში, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. გრენლანდიის დავის მსგავსად, დამატებითი ტარიფების საფრთხის გამო მუდმივი გაურკვევლობაა. „ბიზნეს გარემო მნიშვნელოვნად გაუარესდა“, - განაცხადა როლანდ როდემ, აშშ-ის ექსპერტმა Germany Trade and Invest-დან, გერმანიის მთავრობის მფლობელობაში არსებული საგარეო სავაჭრო-საინვესტიციო სააგენტოდან. „გერმანული კომპანიების განწყობა მკვეთრად გაუარესდა მთელი წლის განმავლობაში“, - განუცხადა მან DW-ს. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანულ კომპანიებს არ უარუყვიათ აშშ, როგორც სარეალიზაციო ბაზარი, ისინი ამჟამად ერიდებიან მსხვილ ინვესტიციებს მთავრობის არაპროგნოზირებადი სავაჭრო პოლიტიკის გამო. აშშ რჩება გერმანელი მოგზაურებისთვის ყველაზე პოპულარულ მიმართულებად ევროპის ფარგლებს გარეთ, მაგრამ ამჟამად ბევრი გერმანელი თავს იკავებს იქ შვებულების გასატარებლად ქვეყნის მკაცრი საიმიგრაციო პოლიტიკისა და შესვლის გამკაცრებული მოთხოვნების გამო. 2025 წლის იანვრიდან ივლისამდე პერიოდში, დაახლოებით 780 000 გერმანელი ტურისტი გაფრინდა აშშ-ში, რაც დაახლოებით 12%-ით ნაკლებია წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. „აშშ-ს აქვს იმიჯი, რომელიც თავისუფლებასა და ინდივიდუალიზმს განასახიერებს“, - განუცხადა საავიაციო ექსპერტმა ჰაინრიხ გროსბონგარდტმა გერმანულ ბიზნეს ყოველკვირეულ Wirtschaftswoche-ს. „მაგრამ დამსვენებლებს არ სურთ ლოს-ანჯელესში ეროვნული გვარდიის პატრულირებისა და იმიგრანტების წინააღმდეგ რეიდების ხილვა“. ხალხს ასევე აშინებს გეგმები, რომლის მიხედვითაც, აშშ-ში შემოსული უცხოელი ტურისტები ვალდებული იქნებიან, გაეზიარებინათ მათი სოციალური მედიის ხუთწლიანი ისტორია.