პოლიტიკა და უსაფრთხოება
/
19.02.2026
აშშ ირანს შეთანხმებას ან დარტყმებს სთავაზობს, თეირანი და მოსკოვი კი ომანის ზღვაში ერთობლივ საზღვაო წვრთნებს აცხადებენ
ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ირანის მიმართ ახალი მუქარა გააჟღერა ბირთვული მოლაპარაკებების მეორე რაუნდის შემდეგ, რომლებიც გარღვევის გარეშე დასრულდა. ვაშინგტონი თეირანს შეთანხმების მიღწევისკენ მოუწოდებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი სამხედრო დარტყმებით ემუქრება. ამის საპასუხოდ, ირანმა და რუსეთმა ომანის ზღვაში ერთობლივი საზღვაო წვრთნები დაანონსეს, რათა შეაჩერონ რეგიონში ნებისმიერი „ცალმხრივი მოქმედება“. აშშ ირანს ურანის გამდიდრებაზე უარის თქმას და მოლაპარაკებების არაბირთვულ საკითხებზე გაფართოებას სთხ
ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა თეირანის მიმართ ახალი მუქარა გააჟღერა ბირთვული მოლაპარაკებების მეორე რაუნდის შემდეგ. ამასთანავე, ირანმა და რუსეთმა ომანის ზღვაში ერთობლივი საზღვაო წვრთნები დაანონსეს, რათა რეგიონში ნებისმიერი „ცალმხრივი მოქმედება“ შეაჩერონ. თეთრი სახლის პრესმდივანმა ქეროლაინ ლივიტმა ოთხშაბათს განაცხადა, რომ „ირანისთვის ძალიან გონივრული იქნება შეთანხმების მიღწევა“ აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან, მას შემდეგ, რაც არაპირდაპირი მოლაპარაკებები შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში მნიშვნელოვანი გარღვევის გარეშე დასრულდა. ლივიტმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სამშაბათს გარკვეული პროგრესი იქნა მიღწეული, „ჩვენ ჯერ კიდევ ძალიან შორს ვართ ერთმანეთისგან ზოგიერთ საკითხში“.
ტრამპმა, რომელმაც ყურის რეგიონში ორი ამერიკული ავიამზიდი და ათასობით ჯარისკაცი განალაგა, სოციალურ მედიაში რიტორიკა გაამძაფრა. „თუ ირანი გადაწყვეტს, არ მიაღწიოს შეთანხმებას“, აშშ-ს შესაძლოა დასჭირდეს ინდოეთის ოკეანეში, ჩაგოსის კუნძულებზე მდებარე საჰაერო ბაზის გამოყენება, „რათა აღმოფხვრას მაღალი არასტაბილურობის მქონე და საშიში რეჟიმის პოტენციური თავდასხმა“, – დაწერა მან თავის Truth Social პლატფორმაზე.
მოლაპარაკებების წინა მცდელობა გასულ წელს ჩაიშალა, როდესაც ისრაელმა ირანზე თავდასხმები განახორციელა, რამაც 12-დღიანი ომი გამოიწვია. ვაშინგტონი ამ ომში ჩაერთო ირანის სამი ბირთვული ობიექტის - ფორდოს, ნატანზისა და ისპაჰანის დაბომბვით. ტრამპმა იანვარში სამხედრო მოქმედებების ახალი მუქარა გააჟღერა ანტისამთავრობო მომიტინგეების წინააღმდეგ ირანის მიერ განხორციელებული სასტიკი რეპრესიების შემდეგ. თეირანმა საპასუხოდ ჰორმუზის სრუტის – ყურის ნავთობის ექსპორტისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მარშრუტის – ჩაკეტვით და რეგიონში აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე თავდასხმების შესაძლებლობით იმუქრებოდა. ამ გაცვლამ რეგიონული ომის შიშები გააძლიერა და სპარსეთის ყურის ქვეყნების, მათ შორის ომანის, კატარისა და საუდის არაბეთის, დიპლომატიური ძალისხმევა გამოიწვია ესკალაციის თავიდან ასაცილებლად.
ირანმა და აშშ-მ 6 თებერვალს ომანში არაპირდაპირი მოლაპარაკებების პირველი რაუნდი გამართეს, სანამ სამშაბათს ჟენევაში შეხვდებოდნენ. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ განაცხადა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ პოტენციური გარიგების „წამყვან პრინციპებზე“, თუმცა აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯ. დ. ვენსმა თქვა, რომ თეირანს ჯერ კიდევ არ დაუდასტურებია ვაშინგტონის ყველა „წითელი ხაზი“. აშშ ირანს თავის ტერიტორიაზე ურანის გამდიდრებაზე უარის თქმას სთხოვს და ცდილობს მოლაპარაკებები გააფართოოს, რათა მოიცვას არაბირთვული საკითხები, როგორიცაა თეირანის სარაკეტო შეიარაღება. ირანი ამტკიცებს, რომ მისი ბირთვული პროგრამა მშვიდობიანი მიზნებისთვისაა და აცხადებს, რომ მზადაა განიხილოს შეზღუდვები მხოლოდ სანქციების მოხსნის სანაცვლოდ. მან უარი თქვა ურანის ნულოვან გამდიდრებაზე და გამორიცხა მოლაპარაკებები თავის სარაკეტო შესაძლებლობებზე.
დიპლომატიის განახლების მიუხედავად, აშშ აგრძელებს სამხედრო ყოფნის გაძლიერებას ირანთან ახლოს. ტრამპმა რეგიონში მეორე ავიამზიდის გაგზავნა ბრძანა; პირველი, USS Abraham Lincoln თითქმის 80 თვითმფრინავით, კვირასთვის ირანის სანაპიროდან დაახლოებით 700 კილომეტრის (435 მილი) დაშორებით იყო განლაგებული, თანამგზავრული გამოსახულებების მიხედვით. ირანი ასევე ცდილობდა თავისი სამხედრო ძალის დემონსტრირებას: ორშაბათსა და სამშაბათს ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა (IRGC) ჰორმუზის სრუტეში რიგი სამხედრო წვრთნები ჩაატარა „პოტენციური უსაფრთხოებისა და სამხედრო საფრთხეებისთვის“ მოსამზადებლად.
თეირანმა ოთხშაბათს ასევე დაანონსა ახალი ერთობლივი საზღვაო წვრთნები რუსეთთან ომანის ზღვაში. კონტრადმირალმა ჰასან მაქსუდლუმ განაცხადა, რომ ხუთშაბათის წვრთნების მიზანი იყო „მშვიდობისა და მეგობრობის გზავნილის გადაცემა რეგიონული ქვეყნებისთვის“. მისი თქმით, ისინი „ასევე მიზნად ისახავს რეგიონში ნებისმიერი ცალმხრივი მოქმედების თავიდან აცილებას“ და კოორდინაციის გაძლიერებას საზღვაო უსაფრთხოების საფრთხეების, მათ შორის კომერციული გემებისა და ნავთობტანკერების რისკების წინააღმდეგ. ირანის ხელისუფლებამ ასევე გამოაქვეყნა შეტყობინება ავიატორებისთვის ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში დაგეგმილი სარაკეტო გაშვებების შესახებ, ხუთშაბათს 03:30-დან 13:30 GMT-მდე.
ამასობაში, რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა გააფრთხილა, რომ აშშ-ის ნებისმიერ ახალ დარტყმას ირანზე სერიოზული შედეგები მოჰყვებოდა და თავშეკავებისკენ მოუწოდა, რათა მოიძებნოს გამოსავალი, რომელიც თეირანს მშვიდობიანი ბირთვული პროგრამის განხორციელების საშუალებას მისცემს. „შედეგები არასახარბიელოა“, - განაცხადა ლავროვმა საუდის არაბეთის Al-Arabiya ტელევიზიასთან ინტერვიუში, რომელიც მის სამინისტროს ვებგვერდზე გამოქვეყნდა. „უკვე იყო დარტყმები ირანის ბირთვულ ობიექტებზე, რომლებიც ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. ჩვენი შეფასებით, ბირთვული ინციდენტის რეალური რისკები არსებობდა.“ მან დაამატა, რომ დაძაბულობის ესკალაციამ შეიძლება შეარყიოს ირანსა და მეზობელ სახელმწიფოებს, განსაკუთრებით საუდის არაბეთს შორის ურთიერთობების ბოლო გაუმჯობესება. „არავის სურს დაძაბულობის ზრდა. ყველას ესმის, რომ ეს ცეცხლთან თამაშია“, – თქვა მან.
როიტერის საინფორმაციო სააგენტომ, აშშ-ის მაღალჩინოსანზე დაყრდნობით, განაცხადა, რომ ჟენევის მოლაპარაკებების დროს ირანი დათანხმდა წერილობითი წინადადების წარდგენას ვაშინგტონის შეშფოთების საკითხებზე. აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების მთავარი მრჩევლები ოთხშაბათს თეთრი სახლის სიტუაციურ ოთახში შეხვდნენ და მათ განუცხადეს, რომ რეგიონში განლაგებული აშშ-ის ყველა ძალა მალე უნდა იყოს ადგილზე, თქვა ოფიციალურმა პირმა. „პრეზიდენტმა რეგიონში სამხედრო ძალების გაძლიერება ბრძანა, მათ შორის მეორე ავიამზიდი ჯგუფის ჩამოსვლა. სრული ძალები მარტის შუა რიცხვებისთვის უნდა განლაგდეს“, – თქვა აშშ-ის მაღალჩინოსანმა. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო...
#აშშ
#ირანი
#რუსეთი
#დიპლომატია
#ახლო აღმოსავლეთი
#ბირთვული მოლაპარაკებები
#ჰორმუზის სრუტე
#სამხედრო წვრთნები
#დაძაბულობა
#ომანის ზღვა
წყარო: www.aljazeera.com
გაზიარება