ანდრეი ბაბიშის ფარული იმპერია: ინ ვიტრო კლინიკები, მარეგულირებელი ხარვეზები და ევროკავშირის დაფინანსება

POLITICO-ს ანალიზი ასახავს ანდრეი ბაბიშის იმპერიის უფრო ნაკლებად ცნობილ საყრდენს და მასთან დაკავშირებულ მარეგულირებელ ხარვეზებს. ანდრეი ბაბიშმა თავისი ქონება სასუქის წარმოებით დააგროვა. მაგრამ მისი ბიზნეს იმპერიის კიდევ ერთმა, ნაკლებად ცნობილმა შტომ, ევროპაში 170 000-ზე მეტი ბავშვის დაბადებას შეუწყო ხელი. ჩეხეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის სახელი იშვიათად არის დაკავშირებული FutureLife-თან, რომელიც ევროპაში ინ ვიტრო განაყოფიერების კლინიკების ერთ-ერთი უდიდესი ქსელია, რომელიც მოიცავს 60 კლინიკას 16 ქვეყანაში პრაღიდან მადრიდამდე და დუბლინამდე. თუმცა, ეს მხოლოდ ერთი ნაწილია კომერციული იმპერიისა, რომელიც მოიცავს აზოტზე დაფუძნებულ სასუქებსა და სამრეწველო ფერმებს, დამხმარე რეპროდუქციას, ონლაინ თეთრეულის მაღაზიებს და სხვას. ჩეხი ლიდერი ამ პორტფოლიოს ფლობს მაშინ, როდესაც ევროკავშირის ბიუჯეტის, ჯანდაცვის წესებისა და სამრეწველო პოლიტიკის მოლაპარაკებებში მონაწილეობს. მიუხედავად ამისა, ბრიუსელში ვერავინ პასუხობს ერთი შეხედვით მარტივ კითხვას: ბაბიშთან დაკავშირებული რომელი კომპანიები იღებენ ევროკავშირის ფულს — და რა ოდენობით? „ჩვენ შესაძლოა მას ფულს ვაძლევთ და არც კი ვიცით,“ — განაცხადა დანიელ ფროინდმა, გერმანელმა მწვანეთა დეპუტატმა, რომელიც ევროპარლამენტის გამოძიებას ხელმძღვანელობდა ბაბიშის წინააღმდეგ, მისი პრემიერ-მინისტრობის პირველი ვადის განმავლობაში, 2017-დან 2021 წლამდე. 2021 წელს, პარლამენტმა დიდი უმრავლესობით მიიღო რეზოლუცია, რომელიც გმობდა ბაბიშს ინტერესთა კონფლიქტის გამო, რაც ევროკავშირის სუბსიდიებსა და მის მიერ დაარსებულ კომპანიებს ეხებოდა. ევროკავშირის წესების თანახმად, წევრი ქვეყნები პასუხისმგებელნი არიან ინტერესთა კონფლიქტების შემოწმებაზე და იმის მოხსენებაზე, თუ ვინ იღებს საბოლოო ჯამში სარგებელს ევროკავშირის სახსრებიდან. მაგრამ არ არსებობს ევროკავშირის მასშტაბით ერთიანი რეესტრი, რომელიც ბენეფიციარ მფლობელებს ევროკავშირის ყველა გადახდას დაუკავშირებდა — რაც ართულებს ტრანსსასაზღვრო ზედამხედველობას. ეს საკითხი კვლავ გააქტიურდა მას შემდეგ, რაც ბაბიში ხელისუფლებაში დაბრუნდა და კიდევ ერთხელ დაიკავა ადგილი ევროპის საბჭოში, ევროკავშირის სხვა სახელმწიფოებისა და მთავრობის მეთაურებს შორის. ამ ექსკლუზიურ ორგანოში ის მონაწილეობს ბლოკის გრძელვადიანი ბიუჯეტის, სასოფლო-სამეურნეო სუბსიდიების და სხვა დაფინანსების ჩარჩოების მოლაპარაკებებში, რომლებიც აყალიბებს იმ სექტორებს, სადაც მისმა კომპანიებმა შესაძლოა იმოქმედონ. წლების განმავლობაში, ბაბიშის ინტერესთა კონფლიქტის ირგვლივ დებატები ერთი სახელის — Agrofert-ის — გარშემო ტრიალებდა, აგროინდუსტრიული იმპერიის, რომელმაც ევროკავშირისა და ჩეხეთის აუდიტორების დასკვნით, არასათანადოდ მიიღო 200 მილიონ ევროზე მეტი ევროკავშირისა და ეროვნული სასოფლო-სამეურნეო სუბსიდიები. გადახდების შეჩერება და თანხის დაბრუნების მოთხოვნები გრძელდება: ამ კვირაში, ჩეხეთის ხელისუფლებამ შეუჩერა Agrofert-ს ზოგიერთი სასოფლო-სამეურნეო სუბსიდია, კომპანიის ინტერესთა კონფლიქტის წესებთან შესაბამისობის ახალი სამართლებრივი განხილვის მოლოდინში. ბაბიში მუდმივად უარყოფს ბრალდებებს არასწორი ქმედებების შესახებ. მისმა ოფისმა განაცხადა, რომ ის „იცავს ყველა სავალდებულო წესს“ და რომ „ამჟამად არ არსებობს ინტერესთა კონფლიქტი“, დასძინა, რომ Agrofert-ის აქციებს დამოუკიდებელი ექსპერტები მართავენ და რომ ის „არ არის და არასოდეს იქნება Agrofert-ის აქციების მფლობელი“. ამ თვის დასაწყისში, საპარლამენტო დებატებში მან დაპირისპირება პოლიტიკურად მოტივირებულად შეაფასა, ოპონენტებს ბრალი დასდო ინტერესთა კონფლიქტის საკითხის „გამოგონებაში“, რადგან მათ ვერ მოახერხეს მისი დამარცხება არჩევნებში. მაგრამ კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ Agrofert-ზე განახლებული ყურადღება მის გაცილებით ფართო კომერციულ კვალს ჩრდილავს. „Agrofert მხოლოდ ნახევარი პრობლემაა“, — განაცხადა პეტრ ბარტონმა, Natland-ის, პრაღაში დაფუძნებული კერძო საინვესტიციო ჯგუფის მთავარმა ეკონომისტმა. „კანონი არ ამბობს „არ უნდა ისარგებლო კომპანიებით, სახელად Agrofert“. ის ამბობს, რომ არ უნდა ისარგებლო არცერთი კომპანიით, რომელიც სუბსიდირებულია ან იღებს საჯარო ფულს.“ კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ შეშფოთება გამომდინარეობს კომპანიებისა და სექტორების სიმრავლიდან, რომლებთანაც ბაბიში კვლავ არის დაკავშირებული. Agrofert-ისგან განცალკევებით არსებობს Hartenberg Holding, კერძო კაპიტალის საინვესტიციო კომპანია, რომელიც ბაბიშმა ფინანსისტ იოზეფ იანოვთან ერთად 2013 წელს დააარსა. ის ფონდში უმრავლესობის წილს ფლობს SynBiol-ის მეშვეობით, კომპანიის, რომელსაც სრულად ფლობს და რომელიც, Agrofert-ისგან განსხვავებით, არ გადაუცია არცერთ სატრასტო შეთანხმებაში. დაახლოებით 600 მილიონი ევროს ღირებულების აქტივებით, Hartenberg ინვესტიციებს ახორციელებს ჯანდაცვაში, რითეილში, ავიაციასა და უძრავ ქონებაში. თუმცა, მან მიიპყრო მხოლოდ მცირე ნაწილი იმ ყურადღებისა, რაც სასოფლო-სამეურნეო ჰოლდინგის მიმართ არის მიმართული, ჩეხეთის საჯარო ხარჯების მაკონტროლებელი ორგანიზაციის Hlídač státu-ს წარმომადგენლის, ლენკა სტრიალოვას თქმით. „Agrofert-ის გვერდით, არსებობს ბაბიშის ბიზნეს საქმიანობის მეორე, ნაკლებად ხილული საყრდენი, რომელიც ამჟამად არ არის გამიზნული „ბრმა ტრასტებში“ მოსათავსებლად“, — განაცხადა მან. ეს საყრდენი მოიცავს FutureLife-ს, რომლის 2,100 სპეციალისტი ეხმარება ინდივიდებსა და წყვილებს დაორსულებაში ჩეხეთში, სლოვაკეთში, დიდ ბრიტანეთში, ირლანდიაში, რუმინეთში, ნიდერლანდებში, ესპანეთში, იტალიასა და ესტონეთში. კლინიკები ფუნქციონირებენ პოლიტიკურად მგრძნობიარე სივრცეში, რომელიც ძირითადად ეროვნული ჯანდაცვის ანაზღაურების სისტემებითა და სადაზღვევო წესებით არის განსაზღვრული, ვიდრე უშუალოდ ბრიუსელში მიღებული გადაწყვეტილებებით. თუმცა, ეს სისტემები ფუნქციონირებენ ევროკავშირის უფრო ფართო მარეგულირებელი ჩარჩოს ფარგლებში, რომელიც მართავს ტრანსსასაზღვრო მოვლასა და სახელმწიფო დახმარებას. Hartenberg ფლობს FutureLife-ის 50.1 პროცენტს. კომპანიამ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ბაბიშს არ აქვს ოპერატიული როლი, არ უკავია დირექტორთა საბჭოს ადგილი და არ გააჩნია გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება. მან დაამატა, რომ FutureLife-ის კლინიკები სხვა ჯანდაცვის პროვაიდერების მსგავსად მუშაობენ და, საჭიროების შემთხვევაში, ანაზღაურდება ეროვნული საჯარო ჯანმრთელობის დაზღვევის სისტემების მიერ იმავე წესების შესაბამისად.