ანა ურუშაძის 2017 წლის სადებიუტო ფილმი მოგვითხრობს თბილისელი დიასახლისის ამბავს, რომლის საიდუმლო ხელნაწერი ოჯახური ცხოვრების მყიფე სტრუქტურას ანგრევს. „საშიში დედა“ არის ნამუშევარი, რომელიც მაყურებელში დისკომფორტს იწვევს, თუმცა დასრულების შემდეგ დიდხანს რჩება გონებაში. ნელი, შემაშფოთებელი და ფსიქოლოგიურად მგუდავი, ის დროთა განმავლობაში სულ უფრო ძლიერდება და მდგრად ექოდ რჩება. სიუჟეტი, ერთი შეხედვით, მარტივია: მანანა (ნატა მურვანიძე), საშუალო ასაკის დიასახლისი, რომანს წერს – მისი ოჯახის წევრებმა იციან წერის პროცესის შესახებ, მაგრამ არა შინაარსის თაობაზე. ტექსტის ფარულად დასრულების შემდეგ, მანანა ამბავს ხმამაღლა უკითხავს ოჯახს, რასაც მათი შეძრწუნება მოჰყვება. ურუშაძეს ნაკლებად აინტერესებს სიუჟეტი, ვიდრე „გამოთხრა“/„აღმოჩენა“. ფილმი შეისწავლის, თუ რა ხდება, როდესაც ქალი იწყებს აზრების გამოხატვას, რაზეც მთელი ცხოვრება ფიქრობდა, და რამდენად საშიში ხდება ეს აქტი მათთვის, ვისთვისაც მისი დუმილი მომგებიანია. შემოქმედება აქ ინსპირაციად კი არა, იძულებად არის წარმოდგენილი. მანანა წინადადებებს ხელებზე იწერს, რათა შეინარჩუნოს ისინი, ბანაობის დროსაც კი მელანს წყლისგან იცავს. წერა ფიზიკურ მოთხოვნილებად, თითქმის ავადმყოფობად არის ასახული. ამავდროულად, მისი საშინაო გარემო რიტუალურ ზრდილობასა და გათამაშებულ სიყვარულზეა აგებული. მისი ქმრის (დიმიტრი ტატიშვილი) მუდმივი მოსიყვარულე მიმართვები, როგორიცაა „თაფლო“ ან „საყვარელო“, სულ უფრო ხელოვნურად ჟღერს, თითქოს ის სცენარის, სახელწოდებით „ბედნიერი ქორწინება“, სტრიქონებს კითხულობს. რაც უფრო მეტად ეფლობა მანანა ავტორობაში, მით უფრო ინტენსიური ხდება ქმრის „წარმოდგენა“ და მით უფრო მყიფე ჩანს ყველაფერი. ფილმის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი სცენა მაშინ ხდება, როდესაც მანანა, ბოლოს და ბოლოს, ვახშმის მაგიდასთან ხმამაღლა კითხულობს თავის ხელნაწერს. კამერა იწყება მისი სახის ახლო ხედით, შემდეგ ნელ-ნელა უკან იწევს, სანამ მთელი ოჯახი არ მოხვდება კადრში. მოძრაობა ზუსტი და დაუნდობელია, რაც სცენას კოლექტიური დისკომფორტის ყუთად აქცევს. თითოეული გამომეტყველება უსიტყვო გუნდის ნაწილი ხდება, რომელიც რეაგირებს სიტყვებზე, რომელთა „გაუგონარყოფა“ შეუძლებელია. მანანას ხელნაწერი ტრანსგრესული/ზღვარგადასულია. მიუხედავად იმისა, რომ მაყურებელი არასოდეს ისმენს სრულ ტექსტს, მისი ფრაგმენტები და რეაქციები მიუთითებს ნამუშევარზე, რომელიც სავსეა მკაფიო ეროტიკული გამოსახულებებითა და ძალადობრივი ემოციური გულწრფელობით. ზოგიერთი, ვინც მას ეცნობა, მათ შორის პოტენციური გამომცემლები, მას ლიტერატურის ნაცვლად პორნოგრაფიად მიიჩნევს. მათ აწუხებთ არა მხოლოდ სექსუალური შინაარსი, არამედ ის ფაქტი, რომ ასეთი შინაარსი მოდის ქალისგან, რომლისგანაც დედობრივი ღირსების ფარგლებში დარჩენას მოელიან. ურუშაძე ხშირად აკადრებს მანანას პროფილში, როდესაც ის ფრინველად გადაქცევის ოცნებებს აღწერს, რითაც მსახიობის ნაკვთებს ვიზუალური კომენტარის ფორმად იყენებს. ეს ტრანსფორმაცია გაუცხოებაა ოჯახისგან, საზოგადოებისგან და, შესაძლოა, საკუთარი თავისგანაც. დამხმარე პერსონაჟები ამყარებენ ფილმის თემატურ არქიტექტურას. პირველია საკანცელარიო მაღაზიის მეპატრონე, ერთადერთი ადამიანი, რომელიც ინსტინქტურად აღიარებს მანანას ნაწერის ღირებულებას და მოუწოდებს მას გამოქვეყნებისკენ, ხედავს რა ავტორს იქ, სადაც სხვები პრობლემას ხედავენ. შემდეგ არის მანანას მამა, მთარგმნელი, რომელიც უნებლიედ მუშაობს მის ხელნაწერზე, რადგან სჯერა, რომ ის მამაკაცმა დაწერა. მისი აღფრთოვანება ტექსტის მიმართ ჩუმ ირონიას ავლენს: მას შეუძლია დააფასოს მისი ინტელექტი და ეროტიზმი მხოლოდ მაშინ, როდესაც მას თავის ქალიშვილთან არ აკავშირებს. ვიზუალურად, „საშიში დედა“ სამყაროს ორ დომინანტურ ფერთა პალიტრად ყოფს. ფილმის დიდი ნაწილი ცივ ნაცრისფერ და ზამთრის, თოვლიან ლურჯ ფერებშია ჩაფლული, რაც ასახავს საბჭოთა პერიოდის საცხოვრებელი კორპუსების გეომეტრიას. თავად არქიტექტურა გროტესკულად გამოიყურება, უცნაური აივნებით, ბეტონის დერეფნებით, უცნაური ხიდით, რომელიც მანანას შენობას მოპირდაპირე საკანცელარიო მაღაზიასთან აკავშირებს. ამის საპირისპიროდ, საიდუმლო ოთახი, სადაც მანანა სახლიდან გაქცევის შემდეგ იმალება, წითელი შუქითაა გაჟღენთილი. წითელი კადრს ავსებს, რაც ხორცსაც, საფრთხესაც, სურვილსაც და განგაშსაც იწვევს. ინტერვიუში ურუშაძემ აღნიშნა, რომ ეს ფერი მანანას დედის წითელი თმის ბავშვობისდროინდელ გამოსახულებას ეხმიანება, რაც გადაუჭრელ, დაფარულ მოგონებებზე მიანიშნებს. ის ასევე ეხმიანება მანანას ნაწერის ეროტიკულ მუხტს. ურუშაძე ამ ვიზუალურ სტრატეგიას აძლიერებს ხმოვანი დიზაინით, რომელიც საშინელებათა ფილმების ესთეტიკისკენ იხრება. სიჩუმე უხერხულად დიდხანს გრძელდება, გარემო ხმები გაძლიერებული ჩანს. რაც უფრო მეტად იძირება მანანა ავტორობაში, მით უფრო ბნელდება როგორც ის, ასევე ფილმი. მისი ქმრის ქცევა სასოწარკვეთილი ხდება, თავად კი სულ უფრო მეტად წყდება სოციალურ რეალობას. მაგრამ ამავდროულად, ნარატივი არ კითხულობს, მართალია მანანა თუ მტყუანი — სამაგიეროდ, ის უფრო საინტერესო შეკითხვას სვამს: რა მოხდება, თუ გულწრფელობა თავისთავად შეუთავსებელია საზოგადოების მიერ მინიჭებულ როლებთან? თანამედროვე ქართულ კინოში „საშიში დედა“ განცალკევებულად დგას. ნაცნობ ეროვნულ მოტივებზე ან სოციალურ რეალიზმზე ფოკუსირების ნაცვლად, ის პოსტმოდერნულ ტონს იღებს, რაც უჩვეულოდ იგრძნობა. ზოგიერთი მაყურებელი მის გაურკვევლობას შესაძლოა გამაღიზიანებლად მიიჩნევს. გარკვეული მოტივაციები ბუნდოვანი რჩება, ზოგიერთი ნარატივი დაუსრულებელია. მაგრამ ეს ხარვეზები განზრახული ჩანს.