ალბანეზეს ოჯახი ტრამპის ადმინისტრაციას სანქციების გამო უჩივის

პალესტინელთა უფლებების დამცველ ფრანჩესკა ალბანეზეს, ისრაელის კრიტიკის გამო, ივლისიდან აშშ-ის სანქციები დაუწესდა. გაეროს ადამიანის უფლებათა სპეციალური მომხსენებლის, ფრანჩესკა ალბანეზეს ოჯახმა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციას მისთვის დაწესებული სანქციების გამო უჩივლა. ალბანეზეს მეუღლემ და შვილმა სარჩელი ხუთშაბათს შეიტანეს. მასში ნათქვამია, რომ სანქციები ალბანეზეს დასჯას ისახავს მიზნად, რადგან ის პალესტინელთა მიმართ ისრაელის მიერ ჩადენილ უფლებათა დარღვევებზე ამახვილებს ყურადღებას. 2022 წლიდან, სამართლის მეცნიერი ალბანეზე, დასავლეთ სანაპიროსა და ღაზას სექტორის სპეციალური მომხსენებლის თანამდებობაზე მუშაობს, სადაც ის პალესტინელთა მიმართ ადამიანის უფლებათა დარღვევებს აკვირდება. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭომ ის ამ პოზიციაზე აირჩია. თუმცა, ტრამპის ადმინისტრაციამ მას სანქციები გასული წლის ივლისში დაუწესა, „შეუფერებლად“ მოიხსენია მისი როლისთვის და ბრალი დასდო „მიკერძოებულ და მავნე ქმედებებში“ აშშ-ისა და მისი მოკავშირე ისრაელის წინააღმდეგ. ასევე, ხაზი გაესვა მის საქმიანობას სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან (ICC), რომელმაც – ალბანეზესა და სხვა ექსპერტების რეკომენდაციების განხილვის შემდეგ – ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუსა და თავდაცვის ყოფილი მინისტრ იოავ გალანტის დაკავების ორდერი გასცა ღაზაში ჩადენილი სამხედრო დანაშაულებისთვის. ალბანეზეს ოჯახმა, თავის მხრივ, მისი კომენტარები სიტყვის თავისუფლების გამოხატულებად დაიცვა, რაც აშშ-ის კონსტიტუციის პირველი შესწორებით არის დაცული. „ფრანჩესკას მიერ მისი შეხედულებების გამოხატვა იმ ფაქტების შესახებ, რომლებიც მან ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტში აღმოაჩინა და ICC-ის საქმიანობის შესახებ, არის პირველი შესწორებით დაცული ძირითადი აქტივობა,“ – ნათქვამია სარჩელში. იტალიის მოქალაქე ალბანეზე დიდი ხანია აწყდება ისრაელის მთავრობისა და მისი მოკავშირეების კრიტიკას აშშ-ში, პალესტინელთა წინააღმდეგ ჩადენილი ძალადობის კრიტიკის გამო. მისი საერთაშორისო პროფილი გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ისრაელმა 2023 წლის 8 ოქტომბერს ღაზაში გენოციდური ომი დაიწყო. ექსპერტებისა და ადგილობრივი ჯანდაცვის ოფიციალური პირების ცნობით, ამ კონფლიქტში 75 000-ზე მეტი პალესტინელი დაიღუპა. 2024 წლის მარტში, ომის დაწყებიდან ექვსი თვის შემდეგ, ალბანეზემ მოხსენებაში განაცხადა, რომ მას „გონივრული საფუძველი ჰქონდა ეფიქრა“, რომ ღაზაში გენოციდის სტანდარტები მიღწეული იყო, გაეროს გენოციდის კონვენციის შესაბამისად. ისრაელმა უარყო ეს დასკვნები. ალბანეზემ კი აღნიშნა, რომ გაეროსთვის მისი განცხადების გაკეთების შემდეგ მას მუქარა დაემუქრა. მისმა საჯარო როლმა და ისრაელის მიერ ჩადენილი დარღვევების მკაცრმა დაგმობამ ისრაელისა და აშშ-ის ხელისუფლების მხრიდან ხშირი უკმაყოფილება გამოიწვია. მაგრამ ხუთშაბათის სარჩელში, ალბანეზეს ოჯახის წევრებმა ეჭვქვეშ დააყენეს, უნდა იქნას თუ არა გამოყენებული აშშ-ის სანქციების უფლებამოსილება ადამიანის უფლებათა დარღვევების შესახებ ბრალდებების ჩახშობისთვის. მათ ასევე ხაზი გაუსვეს ალბანეზეს მდგომარეობას, როგორც აშშ-ის მოქალაქის დედას. „ამ საქმის არსი მდგომარეობს იმაში, შეუძლიათ თუ არა მოპასუხეებს პირის დასანქცირება – მისი და მისი საყვარელი ადამიანების, მათ შორის მისი მოქალაქე ქალიშვილის ცხოვრების დანგრევა – იმის გამო, რომ მოპასუხეები არ ეთანხმებიან მათ რეკომენდაციებს ან ეშინიათ მათი დამაჯერებლობის,“ – ნათქვამია სასამართლო განცხადებაში. თუმცა, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა სარჩელი „უსაფუძვლო იურიდიულ ომად“ შეაფასა. ის ამტკიცებს, რომ ალბანეზეს წინააღმდეგ დაწესებული სანქციები „კანონიერი და შესაბამისია“. სანქციები, როგორც წესი, ბლოკავს ინდივიდის აშშ-ში არსებულ აქტივებს და ხელს უშლის აშშ-ში ნებისმიერ სხვა პირს მათთან საქმიანი ურთიერთობების დამყარებაში. მეორე ვადით დაბრუნების შემდეგ, ტრამპმა სანქციები გამოიყენა ისრაელისა და აშშ-ის ქმედებების რამდენიმე კრიტიკოსის დასასჯელად, ალბანეზეს მიღმაც კი. გასულ ივნისში, ტრამპის ადმინისტრაციამ სანქციები დაუწესა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს ოთხ მოსამართლეს აშშ-ისა და ისრაელის წინააღმდეგ „უკანონო და უსაფუძვლო ქმედებების“ განხორციელებისთვის. შემდეგ, აგვისტოში, კიდევ ორ ICC მოსამართლეს, ასევე ორ პროკურორს, სანქციები დაუწესდა. სულ ახლახან, დეკემბერში, ICC-ის კიდევ ორი მოსამართლე დაემატა სიას ღაზაში სავარაუდო ისრაელის სამხედრო დანაშაულების გამოძიებაში მონაწილეობის გამო. მზარდი რაოდენობის მეცნიერები, უფლებადამცველი ჯგუფები და საერთაშორისო ორგანიზაციები აცხადებენ, რომ ისრაელის ქმედებები ღაზაში გენოციდის ტოლფასია. თუმცა, ისრაელმა და აშშ-მა დიდწილად უარყვეს ეს შეფასება. მათ ასევე ეჭვქვეშ დააყენეს, აქვს თუ არა ICC-ს იურისდიქცია მათ ქვეყნებში. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ და ისრაელი არ არიან რომის სტატუტის, ICC-ის დამფუძნებელი დოკუმენტის, მხარეები, ორივეს ბრალი ედება უფლებათა დარღვევებში წევრ ქვეყნებში. ალბანეზეს შემთხვევაში, აშშ-ის მთავრობამ მომხსენებელს ანტისემიტიზმში დასდო ბრალი და გააკრიტიკა ისრაელის მიერ პალესტინის ტერიტორიების ოკუპაციაში მონაწილე ამერიკული კომპანიების ბოიკოტის მოწოდებისთვის. „ჩვენ არ შევეგუებით პოლიტიკური და ეკონომიკური ომის ამ კამპანიებს, რომლებიც საფრთხეს უქმნის ჩვენს ეროვნულ ინტერესებსა და სუვერენიტეტს,“ – ნათქვამია აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის სანქციების შესახებ განცხადებაში. თუმცა, ალბანეზემ აღნიშნა, რომ მიუხედავად მისი ცხოვრებაში შექმნილი პრობლემებისა, ის ერთგული რჩება თავისი საქმიანობისა. „ჩემი ქალიშვილი ამერიკელია. მე ვცხოვრობდი აშშ-ში და იქ მაქვს გარკვეული აქტივები. ასე რომ, რა თქმა უნდა, ეს ზიანს მომაყენებს,“ – განაცხადა ალბანეზემ სანქციების გამოცხადების შემდეგ. „რა შემიძლია გავაკეთო? მე ყველაფერი კეთილსინდისიერად გავაკეთე და ვიცი, რომ სამართლიანობისადმი ჩემი ერთგულება უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე პირადი ინტერესები.“