ხანგრძლივი კონფლიქტი გარდაუვლად დაარღვევს რეგიონული სტაბილურობისა და ეკონომიკური კეთილდღეობის იმ მოდელს, რომელსაც სპარსეთის ყურე ამდენი ხნის განმავლობაში მისდევდა. აშშ-ისა და ისრაელის ომი ირანის წინააღმდეგ სულ ერთი დღეა გრძელდება, თუმცა უკვე ცხადია, რომ მას ღრმა გავლენა ექნება ახლო აღმოსავლეთზე, განსაკუთრებით კი სპარსეთის ყურის რეგიონზე. აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანის დაბომბვას ემსხვერპლა რამდენიმე მაღალჩინოსანი, ასევე უზენაესი ლიდერი ალი ხამენეი. თეირანმა საპასუხო დარტყმები არა მხოლოდ ისრაელზე, არამედ რეგიონის სხვადასხვა ქვეყანაზეც განახორციელა. საუდის არაბეთი, ყატარი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ბაჰრეინი, ქუვეითი და ომანი ირანის რაკეტებისა თუ დრონების სამიზნე გახდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქვეყნებიდან არც ერთს ირანზე თავდასხმა თავისი ტერიტორიიდან არ განუხორციელებია. ამ სახელმწიფოების ტერიტორიაზე სხვადასხვა ობიექტს დაარტყეს, მათ შორის აშშ-ის სამხედრო ბაზებს, აეროპორტებს, პორტებს და კომერციულ ზონებსაც კი. თუ კონფლიქტი გაჭიანურდება, ის შეიძლება იქცეს ნამდვილ გარდამტეხ მომენტად სპარსეთის ყურისთვის – მომენტად, რომელიც შეცვლის იმას, თუ როგორ ფიქრობენ სახელმწიფოები უსაფრთხოებაზე, ალიანსებსა და მათ გრძელვადიან ეკონომიკურ მომავალზეც კი. წლების განმავლობაში სპარსეთის ყურის სტაბილურობა ეყრდნობოდა ნაცნობ ვარაუდებს: შეერთებული შტატები რჩებოდა უსაფრთხოების დომინანტურ გარანტად; ირანთან მეტოქეობა იმართებოდა, იყო შეკავებული და ინარჩუნებდა სრულ კონფრონტაციის ზღვარს ქვემოთ; და სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭო (GCC) – უთანხმოებების მიუხედავად – უზრუნველყოფდა საკმარის კოორდინაციას იმისთვის, რომ რეგიონული პოლიტიკა მთლიანად არ დაშლილიყო. აშშ-ის, ისრაელისა და ირანის მონაწილეობით მიმდინარე ხანგრძლივი კონფლიქტი ერთდროულად დაძაბავს ყოველივე ამას. ეს სპარსეთის ყურის დედაქალაქებს აიძულებს გადახედონ არა მხოლოდ თავიანთ თავდაცვით დაგეგმვას, არამედ მათი რეგიონული სტრატეგიის უფრო ღრმა ლოგიკასაც. ბოლო წლებში სპარსეთის ყურის დიპლომატია უკვე იცვლებოდა – ფრთხილად, ჩუმად და მხარეების არჩევის ნაცვლად, რისკების შემცირებაზე ძლიერი უპირატესობით. 2023 წელს ჩინეთის შუამავლობით საუდის არაბეთსა და ირანს შორის დათბობა, არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრაგმატული არხები თეირანთან და ომანის სტაბილური შუამავლის როლი – ეს ყველაფერი ერთსა და იმავე იდეაზე მიუთითებს: სტაბილურობა მოითხოვს დიალოგს, მაშინაც კი, როდესაც უნდობლობა ღრმაა. ყატარმა ასევე ღია დატოვა კარები და ფსონი დიპლომატიასა და დეესკალაციაზე დადო, როგორც რისკის შემცირების გზაზე. მაგრამ ხანგრძლივი ომი ამ ბალანსის შენარჩუნებას ბევრად ართულებს. ვაშინგტონიდან ზეწოლა გაიზრდება, რათა უფრო მკაფიო პოზიცია გამოავლინონ. შიდა მოსახლეობა მოითხოვს უფრო მტკიცე პასუხებს იმის შესახებ, თუ სად დგას ეროვნული ინტერესები. რეგიონული პოლარიზაცია გაძლიერდება. ასეთ გარემოში სტრატეგიული ბუნდოვანება წყვეტს ჭკვიან მოქნილობად გამოჩენას და მოწყვლადობად იქცევა, რადგან ყველას სურს, რომ მხარე აირჩიოთ. ეკონომიკური შოკები შეიძლება ისეთივე მნიშვნელოვანი იყოს. ნებისმიერი გაჭიანურებული კონფლიქტი, რომელიც ირანთან არის დაკავშირებული, დაუყოვნებლივ აბრუნებს საზღვაო „ვიწრო ყელებს“ გლობალური ყურადღების ცენტრში, განსაკუთრებით კი ჰორმუზის სრუტეს, მსოფლიო ეკონომიკის ერთ-ერთ ყველაზე მგრძნობიარე არტერიას. შეზღუდულმა შეფერხებებმაც კი შეიძლება გამოიწვიოს ენერგიის ფასების მკვეთრი ზრდა, გაზრდილი დაზღვევისა და გადაზიდვის ხარჯები და ინვესტორების განახლებული შფოთვა. დიახ, ნავთობის მაღალმა ფასებმა შეიძლება მოკლევადიან პერსპექტივაში გაზარდოს შემოსავლები, მაგრამ ხანგრძლივ არასტაბილურობას განსხვავებული ფასი აქვს. მას შეუძლია შეაშინოს გრძელვადიანი კაპიტალი, გაართულოს მეგაპროექტების დაფინანსება და გაზარდოს სესხის აღების ხარჯები ზუსტად იმ მომენტში, როდესაც მრავალი ყურის სახელმწიფო დივერსიფიკაციის დაჩქარებას ცდილობს. ასევე არსებობს გრძელვადიანი სტრატეგიული რისკი. მსხვილმა მომხმარებლებმა, განსაკუთრებით აზიაში, შეიძლება გადაწყვიტონ, რომ განმეორებადი არასტაბილურობა საკმარისი მიზეზია სპარსეთის ყურის ენერგორესურსებისგან დივერსიფიკაციის დასაჩქარებლად. დროთა განმავლობაში, ეს ჩუმად შეამცირებს რეგიონის გავლენას, მაშინაც კი, თუ ის კვლავაც დარჩება ენერგიის მთავარ მიმწოდებლად. სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭოს შიგნით, ომმა შეიძლება ან დააახლოოს სახელმწიფოები, ან გამოააშკარაოს ბზარები. ბლოკი ყოველთვის მოძრაობდა ერთიანობასა და მეტოქეობას შორის, და კრიზისი ავტომატურად არ იწვევს ერთიანობას. სხვადასხვა წევრს აქვს საფრთხის განსხვავებული აღქმა და რისკთან შეგუების განსხვავებული დონე. ომანი და ყატარი, როგორც წესი, აფასებდნენ შუამავლობასა და კომუნიკაციის არხებს თეირანთან. საუდის არაბეთი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები უფრო მეტად ეყრდნობოდნენ შეკავებას, თუმცა ორივემ ცოტა ხნის წინ ინვესტიცია დეესკალაციაში ჩადო. ქუვეითი მიდრეკილია ფრთხილად დაბალანსებისკენ და მტკიცე პოზიციის დაკავებისგან თავის არიდებისკენ. თუ კონფლიქტი არაპროგნოზირებად ესკალაციას განიცდის, ეს განსხვავებები შეიძლება კვლავ გაჩნდეს და კოორდინაცია დაძაბოს. მაგრამ საპირისპირო შედეგიც შესაძლებელია. კრიზისმა შეიძლება გამოიწვიოს უფრო ღრმა თანამშრომლობა სარაკეტო თავდაცვის, დაზვერვის გაზიარებისა და საზღვაო უსაფრთხოების სფეროებში. სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭოს მიერ არჩეული მიმართულება ნაკლებად იქნება დამოკიდებული გარე ზეწოლაზე და უფრო მეტად იმაზე, აღიქვამენ თუ არა წევრი სახელმწიფოები ამას კონკურენციის მომენტად, თუ რიგების შეკვრის მომენტად. უფრო ფართო პერსპექტივიდან, ხანგრძლივი ომი ასევე დააჩქარებს უფრო დიდ გეოპოლიტიკურ გადალაგებებს. ჩინეთი და რუსეთი პასიურად არ დარჩებიან. პეკინი, რომელსაც ღრმა ინვესტიციები აქვს სპარსეთის ყურის ენერგო ნაკადებსა და რეგიონულ კავშირებში, შესაძლოა გააფართოვოს თავისი დიპლომატიური კვალი და თავი სტაბილიზაციის შუამავლად წარმოაჩინოს. მოსკოვმა შეიძლება გამოიყენოს არეულობა იარაღის გაყიდვების გაზრდისა და რეგიონული დაყოფის გასაღრმავებლად. ამასობაში, თუ აშშ-ის სამხედრო ჩართულობა გაღრმავდება, მაგრამ ვაშინგტონის პოლიტიკური შესაძლებლობები შევიწროვდება, ყურის სახელმწიფოები შეიძლება აღმოჩნდნენ რთულ მდგომარეობაში – უფრო მეტად დამოკიდებულნი ამერიკაზე.