100 წლის ლეონ ვაინტრაუბს ნათლად ახსოვს შიმშილი, სიკვდილის ბანაკები და მცველების სისასტიკე. ამიტომაც, ის დაუღალავად მუშაობს იმისათვის, რომ ჰოლოკოსტი არასოდეს დავიწყებას არ მიეცეს. ლეონ ვაინტრაუბს დღემდე ახსოვს ის დღე, როდესაც ნაცისტები მის პოლონურ მშობლიურ ქალაქ ლოძში 1939 წლის 9 სექტემბერს შევიდნენ. „მოვიდნენ, მწვანე ვერმახტის უნიფორმაში გამოწყობილი, მაღალი, ჯანმრთელი ახალგაზრდა ჯარისკაცების ერთი შეხედვით უსასრულო რიგები. მათი ფეხსაცმლის ლურსმნიანი ძირების ხმა ქვაფენილზე დღემდე მაჟრჟოლებს,“ – უყვება ის DW-ს. „ისინი ისეთ ძალას ასხივებდნენ და ყველაფერს ანადგურებდნენ, რაც მათ გზაზე დაუდგებოდა.“ ვაინტრაუბი მაშინ მხოლოდ 13 წლის იყო და წარმოდგენა არ ჰქონდა, რა საშინელებები ელოდა. ის ღარიბ უბანში ცხოვრობდა თავის ოთხ დასთან და დედასთან ერთად, რომელიც მცირე სამრეცხაო სერვისს მართავდა. მამამისი ორ წლამდეც არ იყო, რომ გარდაიცვალა. მჭიდროდ დაკავშირებული ოჯახი ერთმანეთს ეყრდნობოდა მხარდაჭერისთვის. ლეონი ნათელი გონების ბიჭი იყო. „წიგნების კითხვა და ფილმების ყურება ჩემთვის ერთგვარი ფანჯარა იყო, რომელიც სხვა სამყაროს დანახვის საშუალებას მაძლევდა,“ – ამბობს ის. სტიპენდიის წყალობით, ვაინტრაუბმა შეძლო საშუალო სკოლაში სწავლა. თუმცა, ეს დასრულდა 1940 წლის თებერვალში, როდესაც ის და მისი ოჯახი იძულებით გადაასახლეს ლოძის გეტოში, სადაც 160 000 ებრაელი იყო თავმოყრილი. ნებისმიერი, ვინც გაქცევას შეეცდებოდა, დახვრიტეს. გეტოს მცხოვრებლები მძიმე შრომას ექვემდებარებოდნენ. ლეონი ელექტრო სახელოსნოს მეტალის განყოფილებაში მუშაობდა. „იუდენრატმა“, ნაცისტური ოკუპაციის დროს შექმნილმა ებრაელთა სავალდებულო საბჭოებმა, უთხრეს, რომ ნაცისტებისთვის სასარგებლო ადამიანებს გადარჩენის მეტი შანსი ჰქონდათ. გეტოში მრავალი ადამიანი დაავადებებისა და შიმშილისგან დაიღუპა. „ასე რომ, სიტყვა „შიმშილი“ განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს ჩემს ლექსიკაში, გონებასა და არსებაში,“ – ამბობს ვაინტრაუბი. „დღეს ადამიანები ხშირად ამბობენ, რომ მშივრები არიან, როდესაც ერთ კვებას გამოტოვებენ, მაგრამ ეს არ არის ნამდვილი შიმშილი, ეს მხოლოდ გაზრდილი მადაა.“ „ხუთი წლის, შვიდი თვისა და სამი კვირის განმავლობაში, ერთი შემთხვევის გარდა, სიტყვასიტყვით შიმშილობდი. ვერ ვიძინებდი მუცლის არეში მტკივნეული ზეწოლის გამო და ამით ვიღვიძებდი. ჩემი ერთადერთი ფიქრი იყო, როგორ მეშოვა რამე საჭმელად მუცლის გასაძღომად.“ 1944 წლის ზაფხულში გეტო დაიხურა. რეგიონის რაიონის პრეზიდენტმა, ფრიდრიხ იუბელჰოემ, 1939 წელს უკვე გაავრცელა წერილი ნაცისტური ლიდერებისთვის, რომელშიც წერდა: „გეტოს შექმნა, რა თქმა უნდა, მხოლოდ დროებითი ზომაა. მე ვიტოვებ უფლებას, გადავწყვიტო, როდის და რა საშუალებებით გაიწმინდება გეტო და ქალაქი ლოძი ებრაელებისგან. ნებისმიერ შემთხვევაში, საბოლოო მიზანი უნდა იყოს ამ ჭირის აღმოფხვრა.“ ამის მიუხედავად, გეტოს მცხოვრებლებს ცინიკურად დაპირდნენ, რომ მათ ნებას დართავდნენ სხვაგან ემუშავათ „მესამე რაიხის საკეთილდღეოდ“. მრავალი სხვის მსგავსად, ლეონ ვაინტრაუბი ოსვენციმ-ბირკენაუს სიკვდილის ბანაკში გადაასახლეს. ნაცისტები ამტკიცებდნენ, რომ ეს უბრალოდ კიდევ ერთი გეტო იყო. „შემდეგ ჩამოვიდა სატვირთო მატარებელი, რომელიც უფრო მეტად პირუტყვის გადასაყვანად იყო განკუთვნილი, ვიდრე ადამიანების,“ – იხსენებს ვაინტრაუბი. „ისე მჭიდროდ ვიყავით ჩატენილები, რომ მხოლოდ დგომა შეგვეძლო. კარები დაკეტილი იყო; არ იყო საჭმელი, არაფერი დასალევი. დაღამდა, შემდეგ ისევ გათენდა და მერე კიდევ ერთხელ დაღამდა.“ ტუალეტისთვის გამოყენებული ვედროდან ამოსული სუნი ყველაფერს ფარავდა. ერთ მომენტში კარები ფართოდ გაიღო და ვიღაცამ დაიყვირა: „გარეთ, გარეთ!“ ვაინტრაუბი იხსენებს, რომ ჯერ კიდევ ვერ ხვდებოდა, სად მიჰყავდათ ნაცისტებს. დედას დაუძახა: „შიგნით გნახავ.“ მაგრამ მალე მიხვდა, რომ სხვა გეტოში აღმოჩნდა. თვალის კუთხით შენიშნა, რომ ეკლიანი მავთულის ღობე ელექტროფიცირებული იყო. ვაინტრაუბმა დედა უკანასკნელად ე.წ. „შერჩევის“ დროს ნახა. ესეს-ის ოფიცრები სიცოცხლისა და სიკვდილის გადაწყვეტილებებს მარტივი ჟესტით იღებდნენ: „ცერი მარჯვნივ: სამუშაოსთვის უვარგისი; ცერი მარცხნივ: სიკვდილი ელოდებაო,“ – იხსენებს ვაინტრაუბი. დედამისი იმავე დღეს გაზის კამერაში მოკლეს. 18 წლის ლეონისთვის ცერი მარცხნივ მიუთითებდა. „და შემდეგ დაიწყო დეჰუმანიზაციის პროცესი,“ – იხსენებს ის. ადამიანები გააშიშვლეს, დააბანავეს, გაპარსეს და დეზინფექცია ჩაუტარეს. „ყველა ადამიანური ნება წაგვართვეს. ისინი გვაკონტროლებდნენ და ჩვენ არჩევანი არ გვქონდა, გარდა იმისა, რომ ბრძანებები შეგვესრულებინა.“ როდესაც ლეონ ვაინტრაუბი ოსვენციმზე ფიქრობს, ყველაფერზე მეტად დამწვარი ხორცის სუნი ახსენდება. „წარმოდგენა არ მქონდა,“ – ამბობს ის, „რომ მაღალი ბუხრები, სქელი შავი კვამლი, ადამიანებს წვავდა.“ თუმცა, მისი თქმით, მან თავი რეალობისგან დაიცვა, როგორც თავის გადარჩენის ფორმა: „სხვაგვარად, ვერ გავძლებდი ამას.“ უბრალო შემთხვევითობით გადაურჩა სიკვდილის ბანაკს. მე-10 ბლოკის ახალგაზრდა პატიმრები, სადაც ის იმყოფებოდა, უკვე გაზის კამერაში გასაგზავნად იყვნენ განკუთვნილნი. როდესაც მცველები ირგვლივ არ იყვნენ, ვაინტრაუბი შეერია შიშველი პატიმრების ჯგუფს, რომლებსაც გროს-როზენის ბანაკში სამუშაოდ მიჰყავდათ. მათ ახლახანს ჰქონდათ პატიმრის ნომრები მკლავებზე ტატუირებული. „როდესაც ტანსაცმლის საწყობში მივედით, საბედნიეროდ, არავინ გამსინჯა; თორემ მკვდარი ვიქნებოდი.“